Jidysz – specyfika dialektu niemieckiego była dla mnie dość zaskakującym odkryciem. Od dawna interesuje mnie kultura żydowska i obyczaje tego narodu.
Prowadzę blog językowy, dlatego chciałabym napisać o pewnej ciekawostce, którą odkryłam dopiero siedem lat temu. Jak wiadomo Żydzi posługują się językiem hebrajskim lub językiem Jidysz. Ten drugi jest właściwie dialektem Mittelhochdeutsch czyli średnio-wysoki niemiecki.
Dla odróżnienia Hochdeutsch (wysoko-niemiecki) to język standardowy literacki używany w Niemczech. To też taki język, którego uczymy się w szkołach.
Dialekt ten powstał w X wieku na południu Niemiec. Ludność żydowska, która przybyła w okolice Renu nie mówiła już po hebrajsku, więc stworzyła sobie taki język w zetknięciu się z językiem miejscowym i tak powstał Jidysz. Język ten tradycyjnie jest zapisywany alfabetem hebrajskim, ale czasem zdarza się zapis łaciński.
überraschende Geschichte – zaskakująca historia
der Dialekt – dialekt
die Sprache – język
die Bevölkerung – ludność
die Kultur – kultura
das Brauchtum – obyczaje
Die Synagoge das ist eine jüdische Kirche.
Odkryłam w zeszłym roku, że Jidysz czyli język żydowski jest bardzo zbliżony do niemieckiego, a więc tym sposobem znam jeszcze jeden język. Po prostu nigdy wcześniej nie przysłuchiwałam się dokładnie temu językowi. To całkiem normalne, że każdy język posiada różne dialekty wewnątrz kraju. Jednak ten dialekt istnieje poza granicami Niemiec i jest przez to jakby odrębnym językiem.
Oto przykłady podobieństwa.
Ikh bin in arbet – ich bin in Arbeit– jestem w pracy
dos iz di hoyz – das ist ein Haus
shteyn hoyz – Steinhaus (kamienny dom)
es iz a histarishn shtot – das ist historische Stadt
JĘZYKIEM JIDYSZ POSŁUGUJE SIĘ 3-4 MLN LUDZI, KTÓRZY MIESZKAJĄ W IZRAELU, USA, ROSJI, UKRAINIE ... JEST TO DOŚĆ DUŻA GRUPA LUDZI, WIĘC WARTO PAMIĘTAĆ TEŻ O TYM JĘZYKU. ZNAJĄC JĘZYK NIEMIECKI MOŻNA DOMYŚLEĆ SIĘ ZNACZENIA SŁÓW a tym samym rozumieć Jidysz.
Idishe Laykhter – Jüdischer Leuchter (świecznik)
Inne przykłady podobieństwa to:
ir hobt a hunt – Ihr habt einen Hund (wy macie psa)
Ikh bin mid – Ich bin müde (jestem zmęczony)
ikh bin tsufridn – Ich bin zufrieden (jestem zadowolony)
zi iz sheyn – Sie ist schön (ona jest piękna)
er geyt tsu shul – Er geht zur Schule
Obejrzyj krótki film Liczby i przekonaj się jak podobny jest ten dialekt do języka niemieckiego.
Proszę o komentarz. Jakie jest Twoje zdanie na ten temat? Czy wiedziałaś (łeś) o tym?
Na zakończenie posłuchaj piosenki : My Yiddishe Momme.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz