Forma bezosobowa czasownika

Forma bezosobowa czasownika niemieckiego to zaimki nieokreślone używane, gdy nie chcemy lub nie możemy wskazać konkretnej osoby.

Forma bezosobowa czasownika niemieckiego występuje jako jeden z zaimków nieokreślonych. Do czasownika dodaje się zaimek man. Jest tak wtedy gdy podmiotem jest wykonawca czynności, lecz nie jest on bliżej określony.

Np. Hier spricht man Deutsch – tutaj mówi się po niemiecku.

Konstrukcja takiego zdania jest następująca: Czasownik jest odmieniony w 3 osobie liczby pojedynczej a tuż za nim jest zaimek MAN.

Inne przykłady to:

In Bayern trinkt man viel Bier – w Bawarii pije się dużo piwa

Hier darf man nicht Alkohol trinken – tutaj nie wolno pić alkoholu

Im Schwimmbadhalle kann man nicht laufen – Na basenie nie można biegać

In der Schule macht man viele notwendige Sachen – W szkole robi się dużo potrzebnych rzeczy

In Polen isst man viel Sauerkraut – w Polsce je się dużo kapusty kiszonej

                           Hier darf man nicht rauchen – tutaj nie wolno palić

Am Flughaffen muss man eignen Pass zeigen – na lotnisku trzeba (przymus) pokazać własny  paszport.

FORMA BEZOSOBOWA CZASOWNIKA NIEMIECKIEGO JEST CZĘSTO UŻYWANA W ROZMOWIE ORAZ WYSTĘPUJE JAKO NAKAZY LUB ZAKAZY NA TABLICACH INFORMACYJNYCH.

– jemand (ktoś) i niemand (nikt)

Te zaimki nie zmieniają zasadniczo konstrukcji zdania. Po prostu umieszcza się je w miejsce podmiotu. Najlepiej zobrazują to przykłady:

Jemand hat mir geholfen – ktoś mi pomógł

Niemand kommt zu mir – nikt do mnie nie przyjdzie

Jemand i niemand trzeba odmieniać gdy mamy do czynienia z przypadkami Dativ i Akkusativ.

	Dativ (celownik)	Akkusativ (biernik)
Jemand (ktoś)	jemandem (komuś)	jemanden (kogoś)
Niemand (nikt)	niemandem (nikomu)	niemanden (nikogo)

Hast Du jemanden gesehen? Widziałeś kogoś?

Nein, ich habe niemanden gesehen – nie, nie widziałem nikogo

Ich habe mit niemandem gesprochen – Nie rozmawiałem z nikim

– etwas (coś) i nichts (nic)

Brauchst du noch etwas – potrzebujesz czegoś?

Ich brauche nichts mehr – nie potrzebuję nic więcej.

Auf dem Weg darf man mit dem Fahrrad fahren – na tej drodze można jeździć rowerem.

W tym wypadku to rodzaj zezwolenia na jazdę rowerem po odpowiednim pasie.

Vor dem Blutabnahme darf man nichts essen und nichts trinken – przed pobraniem krwi nie wolno jeść i pić. W tym przykładzie wyszło mi zastosowanie MAN und NICHTS.

Forma bezosobowa czasownika niemieckiego to prosty sposób mówienia o czymś nie wprost. Tak samo analogicznie mówi się po polsku i konstrukcja jest podobna, ponieważ czasownik jest w 3 osobie liczby pojedynczej a zamiast "man" jest "się".

® 2023 Copyright by Beata Jodel

Zdrobnienia w języku niemieckim

Zdrobnienia w języku niemieckim występują w rzeczownikach. Zasady tworzenia ich są dość proste.

Zdrobnienia w języku niemieckim można podzielić na:

1. Zdrobnienia z końcówką końcówkę -chen (bardziej popularne)
2. Zdrobnienia z końcówką –lein (używane w piosenkach dla dzieci i wierszykach). Czasami trzeba dodać jeszcze przegłos/Umlaut) z reguły gdy występuje taka litera, z której umlaut można zrobić.

Przykłady na zdrobnienia z –chen – są zawsze w liczbie pojedynczej rodzaju nijakiego czyli mają rodzajnik DAS.

der Engel (anioł) – das Engelchen / das Engelein (aniołek)

die Ente (kaczka) – das Entchen (kaczuszka)

das Haus (dom) – das Häuschen (domek)

das Herz (serce) – das Herzchen (serduszko)

der Hund (pies) – das Hündchen (pieseczek)

der Schatz (skarb) – das Schätzchen (skarbek)

der Stuhl (krzesło) – das Stühlchen (krzesełko)

der Tisch (stół) – das Tischchen (stolik)

das Kind (dziecko) – das Kindchen (dzieciątko)

die Katze (kot) – das Kätzchen (koteczek)

                                               Das kleine Kätzchen schläft

Przykłady na zdrobnienia z –lein – takie zdrobnienia mają zawsze w liczbie pojedynczej rodzajnik DAS.

Przyrostek –lein używany jest przy rzeczownikach kończących się na –ch, -g, -ng,

Die Frau (kobieta) – Fräulein (panna)

Der Zwerg (krasnal) – das Zwerglein (krasnoludek)

Das Kind (dziecko) – das Kindlein (dzieciątko)

Das Buch (książka) – das Büchlein (książeczka)

POPULARNE W JĘZYKU NIEMIECKIM SĄ RÓWNIEŻ ZDROBNIENIA CZŁONKÓW RODZINY, KTÓRE MAJĄ CAŁKIEM INNĄ KOŃCÓWKĘ:

der Vater – der Vati (tatuś)

die Mutter – die Mutti (mamusia)

der Opa – der Opi (dziadziuś)

die Oma – die Omi (babunia)

der Bruder (brat) – das Brüderchen (braciszek)

die Schwester (siostra) – das Schwesterchen (siostrzyczka)

das Frauchen – pańcia np. dla psa

das Herrchen – pańcio

das Männchen – człowieczek, ludzik

Ciekawym niemieckim słowem jest das Mädchen – dziewczyna. Osoba płci żeńskiej powinna być rodzaju żeńskiego a jednak jest nijaka. Skąd taka nieścisłość ? Wyraz ten pochodzi od rzadziej używanego słowa Mädel, z którego zrobiono zrobiono zdrobnienie dodając –chen. Moim zdaniem można to przetłumaczyć : Dziewczę.

Niektóre słowa nie mają innej formy jak tylko z -chen, np. bułka to das Brötchen (zdrobnienie od chleba), czyli chlebek albo bułeczka. Inne przykłady takich wyrazów to : das Kaninchen – królik i das Meerschweinchen – świnka morska.

Warto wiedzieć, że niektóre rzeczowniki mogą mieć zdrobnienie zarówno z -chen jak i z -lein.

W liczbie mnogiej zdrobnienie ma rodzajniki DIE np. die Entchen (kaczuszki). Eine Ente und ihre Entchen – Kaczka i jej kaczuszki. Jest taka piosenka dla dzieci: „Alle meine Entchen schwimmen auf dem See – Wszystkie moje kaczuszki płyną po jeziorze”.

Posłuchaj piosenki: Alle meine Entchen

Zdrobnienia w języku niemieckim są łatwym tematem. Dodając –chen lub –lein mamy wyrazy, które zawsze są rodzaju nijakiego.

® 2023 Copyright by Beata Jodel

Das Haus z przyimkami

Das Haus z przyimkami oznacza dom, mieszkanie, ogólnie domowników, ród  lub po prostu budynek mieszkalny.

Zauważyłam, że osoby uczące się niemieckiego mają problem z używaniem słowa Haus w różnych korelacjach. Niby wiadomo co to znaczy a jednak w połączeniu z przyimkami stanowi to jakąś zagadkę. Najlepiej wytłumaczyć to na przykładach. Tym bardziej, że jest to słowo bardzo popularne, często używane w rozmowach. Najczęstsze błędy są zawarte w wyrażeniach: zu Hause i nach Hause. Teraz akurat przebywamy wszyscy dużo w domu, więc przyda się dobrze opanowany zwrot: 

Ich bin zu Hause a po powrocie ze sklepu idziemy nach Hause.

zu Hause

Ich sitze zu Hause – siedzę w domu

bei ihr zu Hause – u niej w domu

bei uns zu Hause – u nas w domu

sich wie zu Hause fühlen – czuć się jak u siebie w domu

Bleib zu Hause! – To hasło z czasów pandemii Covid.

nach Hause

Ich gehe nach Hause – idę do domu

Wenn ich nach Hause komme, gehe ich mit dem Hund spazieren  – jak przyjdę do domu, idę z psem na spacer

Ich habe nicht weit nach Hause – nie mam daleko do domu

Informacja : skąd się wzięto słowo Hause? Uczymy się, że dom to Haus, a tutaj nagle jest Hause. Zawsze tłumaczę moim uczniom, że to archaizm. Kiedyś, w dawnych czasach, rzeczowniki w języku niemieckim odmieniane były poprzez dodawanie do nich końcówek, czyli podobnie jak robimy to po polsku. Jednak z czasem funkcję tę przejęły rodzajniki, a końcówka -e została w niektórych zwrotach, np. w zwrocie „do domu“.

ins Haus

Ich gehe ins Haus (wchodzę do budynku)

aus dem Haus

aus dem Haus gehen – wyjść z domu

in dem Haus (w budynku)

In diesem Haus wohnen meine Eltern – w tym domu mieszkają moi rodzice

ZuHause

Das ist mein Zuhause – to jest mój dom rodzinny

Des Hauses

Das ist die Tochter des Hauses – to córka gospodarzy

Haus an Haus – dom przy domu

Wir wollen ein Haus bauen – Chcemy zbudować dom

Rodzaje domów zawsze z rodzajnikiem das:

Einfamilienhaus – dom jednorodzinny

Mehrfamilienhaus – dom wielorodzinny

Reihenhaus – dom szeregowy

Hochhaus – wieżowiec

Kaufhaus – dom towarowy

Kulturhaus – dom kultury

Ich wohne in einem Reihenhaus – mieszkam w szeregowcu

Ze słowem Haus wiążą się również inne wyrazy w tzw, niemieckich złożeniach. Jest ich dużo, wymienię tylko kilka:

Die Hausfrau – gospodyni domowa

Der Haushalt – gospodarstwo domowe

Die Hausaufgaben – lekcje do zrobienia

Das Haustier – zwierzę domowe

Das Treppenhaus – klatka schodowa

® 2023 Copyright by Beata Jodel

Zwroty niemieckie na temat pracy

Zwroty niemieckie na temat pracy to pytania i odpowiedzi dotyczące problematyki związanej z pracą.

Pytania na temat pracy to częsty temat rozmów pomiędzy ludźmi. Zawsze jak kogoś poznajemy lub dawno nie widzieliśmy, zadajemy pytania : gdzie teraz pracujesz? Jeśli uczysz się niemieckiego to znajdziesz tu pomocny materiał. Pierwsza część wyrażenia odnosi się do osoby, z którą jesteśmy na Ty a druga to forma grzecznościowa (wytłuszczona).

Wo arbeitest du? / Wo arbeiten Sie? Gdzie pracujesz?

Was bist du von Beruf? / Was sind Sie von Beruf? Kim jesteś z zawodu?

Hast Du eine Beschäftigung?/Haben Sie eine Beschäftigung? Czy masz jakieś zajęcie, pracę?

Tu znajdziesz ZAWODY PO NIEMIECKU

Bist du von deiner Arbeit zufrieden? /Sind Sie von der Arbeit zufrieden? Czy jesteś zadowolony z pracy?

Ist die Arbeit schwer? Oder leicht? Czy praca jest ciężka czy lekka?

Bist du berufstätig? Sind Sie berufstätig? Jesteś czynny zawodowo?

Wie fährst du zu Arbeit?/Wie fahren Sie zur Arbeit? Jak jedziesz do pracy?

Is das ein langer Weg? Czy to długa droga?

Arbeitest du 8 Stunden täglich? Pracujesz dziennie 8 godzin?

Ich suche eine Arbeit – szukam pracy

Die Vollzeitarbeit – praca na pełen etat

Ich arbeite halbtags – pracuję na pół etatu

Ist das eine Arbeit auf 400 Euro Basis? Czy to praca na bazie 400 Euro (bez podatku)?

Ist das eine Arbeit ohne Steuerkarte? Czy to praca bez karty podatkowej?

Haben Sie eine Erfahrung ? Ma Pan, Pani doświadczenie?

Sie arbeiten in einem Büro – Oni pracują w biurze.

Der Nebenjob – dodatkowa praca, dorywcza

Die Aushilfe – pomocnik

Der Dienst – służba

Der Arbeitnehmer, der Arbeiter – pracownik

Der Arbeitgeber – pracodawca

Der Mitarbeiter – współpracownik

Das Jobangebot – propozycja pracy

Die Arbeitsstelle, der Arbeitsplatz – miejsce pracy

Der Verdienst – zarobek

Das Gehalt – pensja

Der Lohn – płaca

Lohnt sich das ? Czy to się opłaca?

Ist diese Arbeitsstelle immer noch frei? Czy to miejsce pracy jest jeszcze wolne?

Die Sonderprämie – premia

Das Urlaubsgeld – dodatek na urlop

Die Qualifikationen – kwalifikacje

Das Vorstellungsgespräch – rozmowa kwalifikacyjna

Das Unternehmen, die Firma – przedsiębiorstwo, firma

Das Büro – biuro

Zwroty niemieckie na temat pracy zawierają często używane zwroty i słówka dotyczące tematu pracy i wynagrodzenia.

Praca opiekunki w Niemczech

Praca opiekunki w Niemczech nad osobą starszą lub niedołężną to dość popularne zajęcie dla osób z Polski, głównie dla bezrobotnych kobiet.

Okazuje się, że w Niemczech jest ciągle zapotrzebowanie na takie usługi i dlatego powstało wiele agencji w Polsce zatrudniających opiekunów dla osób starszych.

Warunkiem niezbędnym jest znajomość języka w stopniu komunikatywnym oraz doświadczenie w dziedzinie opieki. Znam osoby, które pojechały do pracy zupełnie bez znajomości języka. Nie wiem jak sobie dały radę i czy jeszcze pracują.

Man muss jederzeit fertig sein – trzeba być gotowym o każdej porze

Każda praca ma swoje dobre i złe strony – Jede Arbeit hat gute und schlechte Seiten

Znajomość niemieckiego – Deutschkenntnisse

Doświadczenie w opiece – die Erfahrung als Pflegerin (pielęgniarka), Betreuerin (opiekunka)

Starsze osoby – alte Leute

Chore osoby – kranke Leute

Dom seniora – Seniorenhaus, Altersheim und so weiter (itd.)

Opiekunka – die Altenpflegerin oder Altenpfleger

Kierowniczka – die Leiterin

Pielęgniarka – die Krankenschwester

Lekarz lub lekarka – der Arzt oder die Ärztin

Praca zmianowa – die Schichtarbeit

24 godziny pracować (na okrągło) – rund um die Uhr arbeiten

zarabiać pieniądze – Geld verdienen

Ja zarabiam nie dużo – Ich verdiene nicht viel

Mało wydaję (pieniędzy) – Ich gebe wenig aus  (ausgeben – czasownik rozdzielnie złożony)

Jedzenie jest w lodówce – Das Essen ist im Kühlschrank

Ma Pani ochotę coś zjeść ? Haben Sie Hunger?

Mam Iść do apteki ? Soll ich zur Apotheke gehen?

Mam sprowadzić lekarza? Soll ich den Arzt holen?

Mam zadzwonić do lekarza? Soll ich den Arzt anrufen?

 

Przykładowy dialog pomiędzy przyszłą opiekunką a kierowniczką Domu Opieki:

·        Guten Tag. Ich suche eine Arbeit als Pflegerin. Haben Sie eine Stelle?

·        Guten Tag. Ich habe eine Stelle frei. Sprechen Sie gut deutsch?

·        Leider, nicht so gut aber verstehe fast alles. Ich lerne die ganze Zeit.

·        Haben Sie Erfahrung als Pflegerin?

·        Ja, 6 Monate in Hamburg als Pflegerin.

·        Gut, ich versuche mit Ihnen. Kommen Sie am Montag um 8 Uhr.

·        Vielen Dank, ich komme bestimmt. Auf Wiedersehen!

·        Bis morgen. Auf Wiedersehen.

PRACA OPIEKUNKI W NIEMCZECH MOŻE SIĘ OKAZAĆ DOŚĆ UCIĄŻLIWA ZE WZGLĘDU NA DŁUGI CZAS POŚWIĘCONY CZĘSTO NIEDOŁĘŻNEJ OSOBIE. TAKIE ZAJĘCIE BARDZO OBCIĄŻA PSYCHIKĘ, CHYBA, ŻE PRACUJE SIĘ 8 GODZIN DZIENNIE, ALE NA TO MOGĄ SOBIE POZWOLIĆ TYLKO OSOBY MIESZKAJĄCE W NIEMCZECH NA STAŁE.

Nie mogłam się nadziwić, że w Niemczech jest tak dużo domów opieki. W małym miasteczku były aż cztery takie domy. Teraz też w Polsce rozwija się ten rynek dość dynamicznie.

Rozmowa z podopiecznym/ną nie jest trudna. Jeśli są to osoby z chorobą Alzheimera lub Parkinsona to wiele nie rozmawiają. Konwersacja ogranicza się do zabezpieczania podstawowych potrzeb życiowych.

Przykładowe pytania i odpowiedzi:

Co pani zje ? Was möchten Sie essen Frau/Herr …… ?

Chce Pani coś pić? Möchten Sie was trinken?

Nie ma Pani apetytu? Musi Pani jeść, żeby mieć siłę – Haben Sie keinen Hunger? Sie müssen Essen um Kräfte zu haben.

Czy chcemy pójść na spacer – Wollen wir spazieren gehen?

Chce Pani/Pan oglądać TV? – Wollen Sie fernsehen?

Chce Pani do toalety? Wollen Sie zur Toilette?

Ma Pani odwiedziny – Sie haben Besuch.

Ihre Tochter ist da – Pani córka przyszła

Ihr Sohn ist da – Pana syn przyszedł.

SIE jest formą zarówno dla Pani jak i Pana – dlatego w tekście były zwroty: Wollen Sie 

Praca opiekunki w Niemczech wymaga znajomości języka chociaż w stopniu podstawowym. Na miejscu można się jeszcze douczyć, słuchając jak mówią inni. Brak znajomości języka może skończyć się problemami z podopiecznymi. Tu waży się czasem życie ludzkie, można popełnić nieodwracalny błąd przy ciężkich schorzeniach.