Mein Alltag - Mój dzień codzienny

Jaki jest Twój plan dnia? Co robisz od rana do wieczora? Podkreślone zostały okoliczniki czasu. Często używam szyku przestawnego w zdaniach. 

Von Montag bis Freitag stehe ich um 6 Uhr auf. 

Ich wasche mich und frühstücke. 

Ich putze mir gründlich die Zähne.

Danach ziehe mich an. 

Ich gehe in die Schule oder in die Arbeit.

In der Schule bleibe ich von 6 bis 7 Stunden / oder ich arbeite 8 Stunden.

Danach komme ich nach Hause zurück.

Dann koche ich und esse zu Mittag. 

Am Nachmittag ziehe mich um und mache Ordnung in meiner Wohnung oder in meinem Haus. Schüler machen die Hausaufgaben.

Von Zeit zur Zeit treffe ich mich meine Freunde in der Stadt.. 

Am Abend esse ich mein Abendessen und lese Bücher oder höre Musik.

Ich wache mich und putze mir die Zähne.

Ich gehe schlafen um 23 Uhr / Ins Bett gehe ich um 23 Uhr..

Am Wochenende stehe ich um 8 Uhr und habe Relax. 

Ich habe mehr Zeit für mich.

Ich kaufe immer für die ganze Woche ein.

Manchmal sehe ich interessante Filme.

Ich gehe mit Freunden ins Kino, Theater oder ins Restaurant. 

Ganz oft gehen wir an den Strand oder in den Wald spazieren.

Wir haben viel Spaß zusammen. 

                                                           der Strand - plaża

Pory czasowe znajdziesz w W TYM WPISIE.

Jak widzisz w tych zdaniach jest sporo szyku przestawnego czyli najpierw okolicznik czasu lub miejsca, potem orzeczenie a potem podmiot i reszta zdania - to tak jakby zakłócona kolejność szyku prostego zdania ale wszystko jest w porządku. Tak właśnie musi być - so soll es sein!

Więcej przeczytasz o szyku w zdaniach: TUTAJ.

2023 r. Copyright by Beata Jodel

 

 

Genitiv w nazwach własnych

Genitiv w nazwach własnych to użycie imion i nazwisk, a także nazw własnych w dopełniaczu.

Ostatnio opisywałam Przypadek Niemiecki Genitiv. Jednak nie wszystko zostało omówione, ponieważ temat jest dość rozległy. Genitiv w nazwach własnych jest całkiem odrębnym materiałem, który należy szczególnie potraktować ze względu na jego częste zastosowanie w języku niemieckim.

Wyróżniamy dwa sposoby na utworzenie Genitivu dla tego typu wyrazów:

Imię, nazwisko lub jakaś nazwa własna występująca przed rzeczownikiem, otrzymuje końcówkę (e)s. Rzeczownik „traci” rodzajnik, gdyż imię własne, będące przed nim, nie posiada rodzajnika. Oto przykłady:

Marias Katze – kot Marii

Franks Hunde – psy Franka

Frau Wolfs Auto – Auto Pani Wolf

Herrn Wolfs Haus – Dom Pana Wolfa

Deutschlands Bundeskanzlerin – Pani Kanclerz Niemiec

Polens Präsident – Prezydent Polski

Larsens Frau – Żona Larsa

Jak widać rzeczownik Herr czyli Pan dostaje dodatkowe końcówkę –n a pozostałe –s.

Natomiast jeśli temat dopełniacza ma na końcu –s, β, -tz, -z, -x to dodajemy –ens.

Uwaga ! Nazwa własna, imię lub nazwisko może też występować za rzeczownikiem, wówczas musimy dodać rodzajnik rzeczownika i -s do nazwy własnej np. die Katze Marias albo der Hund Franks. 

Mädchens Hund – pies dziewczynki

Wszystkie te formy wypowiedzi mogą być zastąpione prostszym sposobem przy użyciu przyimka von.

Rzeczowniki wówczas nie mają dodatkowych literek poza słówkiem Herr, gdzie dodajemy –n.

Die Katze von Maria – Kot Marii

Die Hunde von Frank – psy Franka

Das Auto von Frau Wolf – auto Pani Wolf

Das Haus von Herrn Wolf – rower Pana Wolfa

Die Bundeskanzlerin von Deutschland – Pani Kanclerz Niemiec

Der Präsident von Polen – Prezydent Polski

Die Frau von Lars – Żona Larsa

Genitiv w nazwach własnych to bardzo ważny temat do opanowania dla uczących się języka niemieckiego.

Przypadek niemiecki Genitiv

Przypadek niemiecki dopełniacz czyli Genitiv to jeden z czterech przypadków w języku niemieckim.

Przypadek niemiecki Genitiv jest moim zdaniem nieco trudniejszy od pozostałych przypadków. Jak zwykle w tym języku odmianie podlegają rodzajniki, ale tu jeszcze dodatkowo występuje ingerencja w rzeczownik stojący za rodzajnikiem w postaci końcówki –s lub –es.

Genitiv (dopełniacz) odpowiada na pytanie:

• Wessen? – Czyj? Czyja? Czyje?

Rzeczowniki w Genitivie będą miały następujące rodzajniki oraz końcówki:

	rodzaj męski	rodzaj żeński	rodzaj nijaki	liczba mnoga
Genitiv	des + (e)s eines + (e)s	der einer	des + (e)s eines + (e)s	der –

Uwaga! Końcówkę -(e)s otrzymują tylko rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego oraz w liczbie mnogiej nie będą miały końcówki.  Końcówki s i es dodawać należy również w przypadku innych zaimków dzierżawczych jak:

mein – meines (mojego)

dein – deines (twojego) itd.

Końcówkę -es otrzymają rzeczowniki jednosylabowe

Końcówkę -s otrzymają rzeczowniki złożone z wielu sylab

W przypadku rodzaju  żeńskiego występuje forma np. der Mutter – matki, a to przypomina już inny przypadek niemiecki. Rodzajnik des jest charakterystyczny tylko dla Genitivu.

Po pytaniu z wessen rzeczownik występuje już bez rodzajnika, np:

• Wessen Buch ist das – czyja to książka?
• Wessen Spielzeuge sind das – czyje to zabawki są?
• Wessen Handy ist das – czyj to telefon komórkowy?

W zdaniach twierdzących rzeczowniki rodzaju męskiego oraz rzeczowniki rodzaju nijakiego otrzymują końcówkę -es, lub -s.

• Das Ende des Programms war interessant – końcówka programu była interesująca
• Der Inhalt des Buches ist imponierend – zawartość książki jest imponująca
• Das Auto meines Vaters ist schwarz – auto mojego ojca jest czarne
• Die Nachricht des Tages ist  überraschend – wiadomość dnia jest zaskakująca

Die Seite des Buches – Kartka książki

Przykłady takich wyrażeń:

Die Bluse meines Kindes – bluzka mojego dziecka
Die Augen deiner Mutter – oczy twojej matki
Das ist das Foto des Freundes – To jest zdjęcie przyjaciela
Der Besitzer des Hauses – właściciel domu

Końcówkę –es będą miały zazwyczaj rzeczowniki 1-sylabowe np.:

• das Haus – des Hauses – domu
• der Hund – des Hundes – psa
• das Buch – des Buches – książki
• das Bild – des Bildes – obrazu
• der Mann – des Mannes – mężczyzny

Przypadek niemiecki Genitiv (dopełniacz) będzie również występował po takich przyimkach, jak:

• anhand – na podstawie
• anlässlich – z okazji
• infolge – wskutek
• mittels – za pomocą
• trotz – mimo
• zeit / während – podczas
• zwecks – w celu

Np. Trotz der Situation – pomimo sytuacji

Infolge des Unfalls – wskutek wypadku

Przeczytaj o innych przypadkach niemieckich: Dativ i Akkusativ

Przypadek niemiecki Genitiv jest zrozumiały jeśli pamiętasz rodzajniki rzeczowników. Wówczas sprawa jest prosta.

Przyimek z biernikiem

Przyimek z biernikiem jest kontynuacją tematu przyimka z celownikiem. Mamy również część przyimków łączących się i z Dativ i Akkusativ i tu jest mowa o takich przypadkach.

Oto przyimki, które łączą się z biernikiem (Akkusativ):

Durch – przez

Für – dla, za

Gegen – przeciwko, około

Ohne – bez

Um – wokół, dookoła

Entlang – wzdłuż

 

Przyimki te ulegają (złączeniu) tzw. ściągnięciu z rodzajnikiem określonym:

Durch das – durchs

für das – fürs

 

Przykładowe zdania przyimka z biernikiem:   

Ich gehe durch den Wald – idę przez las

Meine Mutter hat für seiner Schwester ein Geschenk – moja mama ma dla swojej siostry prezent.

Lisa is gegen deiner Entscheidung – Liza jest przeciwko Twojej decyzji.

Ohne meine Frau kann ich nicht leben – Bez mojej żony nie mogę żyć.

Ich gehe gleich um die Ecke – Ja idę zaraz za róg.

Wir gehen die Waldstrasse entlang – Idziemy wzdłuż ulicy Leśne

Achtung! Uwaga!

Przyimek entlang (wzdłuż) występuje po rzeczowniku, a nie przed, tak jak pozostałe przyimki:

Występują również przyimki, które łączą się i z Dativ i Akkusativ. Oto one:

an – na, przy, w

auf – na

in – do, za, w

über – nad

unter – pod

vor – przed

hinter – za

neben – obok

zwischen – pomiędzy

PRZYIMKI MOGĄ WYMAGAĆ BIERNIKA (DER AKKUSATIV) I WTEDY ZAWSZE WYRAŻAJĄ RUCH, ZMIANE MIEJSCA, OBIEKT SIE PRZEMIESZCZA. SĄ RÓWNIEŻ PRZYIMKI ŁĄCZĄCE SIĘ Z CELOWNIKIEM (DER DATIV), KTÓRE INFORMUJĄ, ŻE OBIEKT JEST W STANIE SPOCZYNKU, GDZIEŚ SIĘ ZANJDUJE I NIE ZMIENIA SWOJEGO MIEJSC

 

Oto kilka przykładów:

Ich sitze auf dem Sofa – siedzę na sofie (Dativ)

Ich setze mich auf das Sofa – usiądę na sofie (Akkusativ)

 DAS SOFA

Zdania są podobne a różnica jest subtelna. Jednak trzeba tu zastosować raz celownik raz biernik. Inny przykład:

Ich sitze in dem (im) Kino – Ja siedzę w kinie (spoczynek – Dativ)

Ich gehe in das Kino (ins) – Ja idę do kina (ruch – Akkusativ)

Das Bild hängt an der Wand – Obraz wisi na ścianie (spoczynek – Dativ)

Ich hänge das Bind an die Wand – Ja wieszam obraz na ścianie (ruch – Akkusativ)

Jeśli mamy do czynienia z czasownikiem sein (być) wówczas po przyimku występuje celownik (der Dativ):

 

Mein Sohn ist in der Schule.	Mój syn jest w szkole.
Die Kinder sind im Garten.	Dziecko są w ogrodzie.
Mein Vater ist in der Kirche.	Ojciec jest w kościele.
Meine Schwester ist hinter dem Haus.	Moja siostra jest                                  za domem.
Die Tischdecke ist auf dem Tisch.	Obrus jest na stole.

Achtung! W języku niemieckim stawiamy pytanie „Wohin legst du die Zeitung?“ (dokąd kładziesz gazetę?”), co może sprawiać pewne problem, ponieważ w języku polskim nie użyjemy formy „dokąd”’ tylko „gdzie?”. 

Trudność zdań z przyimkami polega na tym, że jedna część w zdaniu może się łączyć z celownikiem a druga z biernikiem. To wymaga szybkiego rozpoznania przypadku, czy to Dat. czy Akk.