Wybory po niemiecku

Niedawno miały miejsce w Polsce wybory parlamentarne. Jakie słówka niemieckie kojarzą się z tym tematem?

Die Wahl, die Wahlen - wybór, wybory

wählen - wybierać

der Wähler - wyborca

die Wählerin - wyborczyni

die Parlamentswahlen - wybory parlamentarne

der Kandidat - kandydat

kandidieren - kandydować

 

das Wahlergebnis - wynik wyborów

die Mehrheitswahl - wybory większościowe

die Oppositionspartei - opozycyjna partia

die Regierung - rząd

die Wahlbeteiligung - frekwencja wyborca

die Wahlkommission - Komisja wyborcza

die Wahlurne - urna wyborcza

Jak widać wiele z tych wyrazów to złożenia niemieckich rzeczowników. Rodzajnik zależy od rodzajnika ostatniego rzeczownika. Poczytaj o tym: TUTAJ

                                                              💥💥💥

Die Wahlen haben in Polen am 15. Oktober statt gefunden - Wybory w Polsce odbyły się 15.10.

Die Wahlbeteiligung war hoch - Frekwencja była wysoka

Die Oppositionsparteien haben gewonnen - partie opozycyjne wygrały

Heutige Regierung hat verloren - dzisiejszy rząd przegrał

Die Parlamentswahlen finden alle 4 Jahre statt - wybory parlamentarne odbywają się co 4 lata

Morgen sind  Wahlen, ich muss wählen  - Jutro są wybory, muszę głosować

Ich habe die Wahl, wohin ich gehen soll - Mam wybór dokąd mam pójść.

Hauptparteien in Polen (główne partie w Polsce):

PIS - Recht und Gerechtigkeit

PO - Bürgerplatfform

PSL - Polnische Volkspartei

Trzecia Droga - Dritterweg

Nowa Lewica - Neue Linke

Konfederacja - Staatenbund 

                                                              💥💥💥

Hauptparteien in Deutschland (główne partie w Niemczech):

CDU - Christlich Demokratische Union Deutschlands

CSU - Christlich-Soziale Union in Bayern

SPD - Sozial Demokratischepartei Deutschlands

AFL - Alternative für Deutschland

FDP - Freie Demokratischepartei

Die Linke - Lewica

Die Grünen - Zieloni

® 2023 Copyright by Beata Jodel

Dwa rodzajniki w jednym rzeczowniku

Dwa rodzajniki w rzeczowniku niemieckim są możliwe jeśli chodzi o wyrazy pochodzenia obcego.

Wszyscy wiemy jaki problem sprawiają rodzajniki der, die, das, zwłaszcza na początku nauki. Czasami pokrywa się to z naszymi rodzajnikami np. der Tisch (stół) po polsku jest też rodzaju męskiego. Jednak tak jest tylko czasami. Są pewne zasady do stosowania rodzajników,  dlatego warto zapamiętać te reguły.

Wróć do wpisu na TEMAT RODZAJNIKÓW.

Zdarza się, ze niektóre rzeczowniki mają dwa rodzajniki, czyli można używać jeden z nich. Obie formy są prawidłowe. Są to raczej wyrazy pochodzenia zagranicznego (najczęściej wywodzące się z języka angielskiego). Tłumaczę tylko niektóre z nich, ponieważ w większości są na pierwszy rzut oka dobrze znane.

Oto przykłady wyrazów (z języka angielskiego):

Blog – der/das
Event – der/das
Laptop – der/das
Poster – der/das
Pyjama – der/das ww są s

Przykłady środków spożywczych:

Bonbon – der/das (cukierek)

Gelee – das/der
Gulasch – der/das
Joghurt – der/das
Keks – der/das
Ketchup – der/das
Marzipan – das/der
Paprika – der/die
Schorle – die/das (napój z wina jabłkowego i wody gazowanej)
Sellerie – die/der (seler)

Przykłady z innych języków:

Barock – das/der
Biotop – der/das
Gummi – der/das
Liter – der/das
Radar – das/der
Sakko – der/das (marynarka męska)
Schnipsel – der/das (skrawek papieru)
Silo – der/das (magazyn)
Viadukt – der/das
Virus – der/das

Regionalne warianty:

Niektóre rodzajniki są używane regionalnie. Np.  W południowych Niemczech używa się : das Sofa, das Teller und die Butter.

Beispiele : regional – Süddeutschland/Norddeutschland
Sofa – der/das
Teller – der/das
Butter – der/die

In der Schweiz ist die Email neutral (das Email). In Deutschland (die Email).

Nie do wszystkich rzeczowników stosuje się rodzajniki. Czasami jest sytuacja  „bez rodzajnika” czyli  Ohne Artikel.

Dwa rodzajniki w rzeczowniku niemieckim to ciekawostki, w których można zastosować dwa rodzajniki, często zależne od regionu.

Tryb rozkazujący w języku niemieckim

Tryb rozkazujący w języku niemieckim jest często używaną formą gramatyczną w codziennej rozmowie. "Befehl ist Befehl" - rozkaz to rozkaz mówią Niemcy.

Tryb rozkazujący w języku niemieckim dotyczy 2. osoby liczby pojedynczej DU i mnogiej IHR oraz  3 osoby liczby mnogiej-formy grzecznościowej SIE.

du machst – mach! (zrób)     

ihr macht – macht! (zróbcie)   

Sie machen – Machen Sie! bitte (proszę zrobić)

du trinkst – trink (pij)    

ihr trinkt – trinkt! (pijcie)  

Sie trinken – Trinken Sie bitte (proszę pić)

W przypadku czasowników regularnych jak widać jest to dość proste.

Du : druga osoba liczy pojedynczej bez końcówki ST

Ihr : druga osoba liczby mnogiej

Sie (Pani/Pan) : forma bezokolicznikowa

      Oto tabelka z przykładami czasowników w trybie rozkazującym :

Czasownik	Du !	Ihr !	Sie !
kommen	Komm !	Kommt !	Kommen Sie !
gehen	Geh !	Geht !	Gehen Sie !
kaufen	Kauf !	Kauft !	Kaufen Sie !
einkaufen	Kauf ein !	Kauft ein !	Kaufen Sie ein !
Sprechen	Sprich !	Sprecht !	Sprechen Sie !
Lesen	Lies !	Lest !	Lesen Sie ein Buch !
bleiben	Bleib !	Bleibt !	Bleiben Sie hier !
Schreiben	Schreib !	Schreibt !	Schreiben Sie !
Essen	Iss !	Esst endlich !	Essen Sie !
Sein	Sei !	Seid !	Seien Sie bitte ehrlich !
Das Fenster aufmachen	Mach das Fenster auf !	Macht das Fenster auf !	Machen Sie das Fenster auf !
aufstehen	Steh auf !	Steht auf !	Stehen Sie auf !
einschlafen	Schlaf ein !	Schlaft ein !	Schlafen Sie ein !

TRYB ROZKAZUJĄCY W JĘZYKU NIEMIECKIM JEST NAJŁATWIEJSZY W FORMIE GRZECZNOŚCIOWEJ I W PRZYPADKU CZASOWNIKÓW REGULARNYCH, GDZIE UCINA SIĘ KOŃCÓWKĘ ST W 2 OS. L.POJ. Jeśli jest to czasownik rozdzielnie złożony to przedrostek idzie na koniec zdania Jak poniżej w podpisie obrazka.

                   Trinken Sie diesen Wein aus ! Proszę wypić to wino!

OTO PRZYKŁADOWA ZDANIA:

Mach endlich die Hausaufgabe – Zrób w końcu pracę domową

Trinkt schneller die Milch aus – Wypijcie szybciej mleko

Ziehen Sie sich wärmer an – Proszę się cieplej ubierać

Arbeite besser und schneller – pracuj lepiej i szybciej

Vorbereite dich gründlich für den Mathetest – przygotuj się szczegółowo do testu z matmy

Leg(e) dich auf dem Bett – połóż się na łóżku

Hab(e) mein Auto – miej mój samochód

Esst das zu Ende - jedzcie to do końca

Mach bitte das Fenster zu! - zamknij to okno

Macht die Bücher zu! - zamknijcie książki

W 4, 5 przykładzie pokazane są przypadki, gdzie do odmiany wyrazu w 2 os. dodana jest literka -e. Nie może być samo Arbeit, ponieważ oznacza to pracę a nie pracuj. Są również czasowniki, że można dodać literkę e lub nie (dwa ostatnie przykłady).

Generalnie czasowniki, których temat kończy się na „-t”, „-d”, „-ig” oraz te, które ostatnią spółgłoską jest „-m”, „-n”, otrzymują w formie trybu rozkazującego samogłoskę „-e”.

® 2023 Copyright by Beata Jodel